Debat

april 2008: Het kunstsubsidie debat

In de periode 2005 – 2008 wordt de Geldstroom BKV onder staatssecretaris van der Laan weer losgekoppeld van het Actieplan Cultuurbereik. Het beschikbare bedrag wordt na een bezuiniging van 7% teruggebracht naar € 16,7 miljoen per jaar. De besteding wordt nu geconcentreerd op de 9 grote steden, plus de vijf steden met een kunstacademie. Daarnaast blijven de provincies geld ontvangen. Voor de provincies ligt de nadruk op het stimuleren van ‘kansrijke initiatieven met een bovenlokale uitstraling’. De middelen uit de Geldstroom BKV worden niet meer ingezet voor ondersteuning van individuele kunstenaars en vormgevers, noch voor aankopen en huurvergoedingen voor presentatie, verhuur, uitleen of verkoop van kunstinstellingen met een uitleen of voor aankopen van kunst ter verfraaiing van overheidsgebouwen.

In de beleidsbrief van 7 december kondigt minister Plasterk aan de Geldstroom BKV stop te willen zetten. Redenen die hij hiervoor geeft zijn dat uit verschillende onderzoeken gebleken zou zijn dat de Geldstroom BKV niet effectief en efficiënt werkt, en er bovendien met het Inter Provinciaals Overleg en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten is afgesproken dat vanwege het inperken van bestuurlijke druk het aantal uitkeringen teruggebracht zou worden. De middelen die vrijkomen door het afschaffen van de Geldstroom BKV moeten behouden blijven voor instellingen, activiteiten en programma’s op het gebied van beeldende kunst en vormgeving. De € 16,7 miljoen die op deze manier vrijkomt, zal als volgt verdeeld worden:  

• € 13,3 miljoen gaat naar 35 gemeenten. Dit zijn gemeenten met een inwoneraantal boven de 90.000 en alle provincie hoofdsteden;

• € 2,5 miljoen gaat naar een landelijk netwerk van presentatie instellingen voor beeldende kunst en vormgeving;

• € 500.000 moet het internationale aanbod van de musea voor hedendaagse kunst versterken en komt ten goede aan een of enkele spraakmakende internationale tentoonstellingen per jaar;

• € 400.000 komt ten goede aan de Premsela Stichting om door te kunnen groeien tot een volwaardig sector instituut.

Om verwarring met het nieuwe ledenforum te voorkomen zal deze rubriek verder gaan onder de kop 'het debat'. Reacties kunnen naar de BBK opgestuurd worden: Uiterwaardenstraat 209, 1079 CN in Amsterdam of via e-mail naar bbk@bbknet.nl, onder vermelding van ‘het debat’. Reacties worden op de website geplaatst, en een selectie ervan komt in de volgende BBK krant bij de rubriek ‘het debat’ te staan. Suggesties voor een onderwerp voor ‘het debat’ in de volgende krant zijn ook welkom.

Terug naar inhoud

Reactie

Geachte redactie,

Als ik de discussie lees in de laatste BBK krant over de 'Geldstroom BKV' wordt het mij weer eens droevig te moede; dat het met de financiering van de kunsten door de overheid de laatste 20 tot 30 jaar steeds beroerder gesteld is, is duidelijk en toevalligerwijs maakt de verklaring waaruit de BKV gelden uit zijn voortgekomen dat nog eens extra: ,,De geldstroom Beeldende Kunst en vormgeving komt voort uit de oude Beeldende Kunstenaarsregeling die (tot) 1987 heeft bestaan''.Ik herinner mij dat de BKR bij zijn opheffing het rijk 121 miljoen kostte. Dat is dan nu omgerekend in euro's zeg voor het gemak 56,7 miljoen. De nu beschikbare BKV-gelden bedragen 16,7 miljoen; velen (hoop ik) zullen zich nu met mij afvragen , waar is die resterende 40 miljoen euro? Opgegaan aan ambtenarensalarissen, presentiegelden voor de vele adviescommissies, douceurtjes voor onafhankelijke adviseurs? Ik weet het niet, wat ik wel weet is dat alle salarissen sindsdien aanzienlijk zijn gestegen , om niet te spreken over de inkomens van het hogere echelon ,die vele malen over de top zijn gegaan. Voor de kunstenaar is dat niet nodig, die moet lijden voor de kunst , had ie maar geen kunstenaar moeten worden en, zo blijkt, met een gemiddeld inkomen van 900 euro bruto gaat ie net niet dood. Dus waar zeuren we over? Heel anders ligt het opeens als een kunstenaar onderdeel uit maakt van een, ik citeer: ,,activiteit van bovenlokale uitstraling ‘‘. Bedoeld wordt: geld voor de presentatie van de jongens en meisjes die het internationaal goed doen. En goed doen betekent tegenwoordig voor de overheid: goed als marketingobject en goed voor de pr van het rijk.
Dit en talloze andere voorbeelden sterken mij in de overtuiging dat de kunsten zich totaal van de overheid zouden moeten afwenden. Hoe moet het dan wel of hoe zou het óók kunnen? Nog een klein voorbeeld van desastreuze kortzichtigheid van een minister onlangs, maar met de kiem in zich hoe het anders zou kunnen: de voorgenomen maar goddank afgeblazen afschaffing van de kunstaankoopregeling voor galeries door minister Plasterk. Men kan zich voor stellen hoe dat misschien gegaan is.

De minister, altijd op zoek naar geld om het ene gat met het andere te stoppen, wordt door een ambtenaar gewezen op een relatief klein postje: Kunstaankoopregeling 800.000 euro. Hm, niet veel reageert de minster, maar alle beetjes helpen. Geen idee wat het is, de ambtenaar weet het ook niet, is het soms de BKR? Hm, meteen maar doen, of toch nog een adviseur raadplegen?Doe dat toch maar even voor de zekerheid, riposteert de bewindsman. Het duurt even voordat de heengezondene  met een antwoord terugkeert: het viel niet  mee uw speciale adviseur inzake deze te bereiken, hij is op werkbezoek op Ibiza, dus u begrijpt..Ja, ja, snel nu maar, wat zei ie?

Altijd doen, het valt niet op, het is maar een klein postje dus electisch ongevaarlijk, en bovendien, het is geen verkiezingstijd.
En de BKR is sinds 1987 afgeschaft.
Wat BKR? De minister begon nu kwaad te worden.
De contra-prestatie, verduidelijkte de ambtenaar.
Bestaat die dan niet meer?

Zoals we inmiddels weten ontstond er onverwacht grote weerstand tegen de voorgenomen afschaffing.
De minister werd geadviseerd van het voornemen af te zien want er zou onvoorzien grote imagoschade kunnen ontstaan.

Nou ja, een enkel ongecontroleerd geldstroompje moeten we dan maar door de vingers zien, verzuchtte de speciale adviseur, maar als we niet oppassen is het het begin van het einde.
De goede verstaander begrijpt waar ik heen wil. De kunstaankoopregeling is een mooi voorbeeld van een niet door een commissie beïnvloede geldstroom; de kunstkoper bepaald zelf wat hij mooi vindt en sluit een betalingsregeling af, de kunstenaar krijgt zijn geld van de bank en de overheid betaalt de rente voor de afbetaling aan de bank zonder morren of zeuren over de kwaliteit van de kunst.

En dat laatste met name is zeer belangrijk want  de overheid doet onpartijdigheid voorkomen maar is dat in wezen niet door de talloze commissies die tussen de geldbron en de kunstenaar zitten. Daarbij slokken ze een aanzienlijk deel van het beschikbare budget op.

Door nu uit te gaan van een vast budget van minstens een procent van de nationale begroting en dat grotendeels via belastingmaatregelen aan de kunsten ten goede te laten komen, ik denk aan een basis inkomen voor erkende maar armlastige kunstenaars, belastingvrijdom voor de kunsten en ook voor bedrijven die producten van culturele waarde maken, kunstaankopen aftrekbaar maken voor zowel particulieren als bedrijven, zo ook giften aan culturele fondsen etc. , kun je een klimaat scheppen waardoor je geld van de overheid efficiënt gebruikt en waarin het particulier initiatief wordt aangemoedigd steeds meer aan cultuur te doen , ja het t.z.t. zelfs over te nemen  van de overheid.

Het huidige kunstbeleid echter, bevestigd slechts het cliché  van 'den hollander': Hij wil van twee walletjes eten , het liefst de kool en de geit sparen en voor een dubbeltje op de eerste rang zitten.

En toch, de ouden wisten het al: 'De cost gaet voor de baet uit'

Walter van Nus

Terug naar inhoud